Euskal lurraldeak eskuratxeko gatazkak

XII eta XIII. mendean bitartean,euskal lurraldeak inguruko erresuma boteretzuen artean zeuden:Iruñeko erresumaren eta Gaztelako erresumaren artean.

• XI.mendearen hasieran,euskal lurraldeak antso III.nagusiaren mende zeuden. Antso III.a hil ondoren,gaur egungo nafarroa eta euskadi haren seme gartzea III.a santxez 1054an hil zen,gastelako erregearen aurka borrokatzen.
• Antso IV.a izan zen  ondorengoa, horrek krisi sakona eragin zuen:iruñeko erresuma desagertu egin zen.Euskal lurralde batzuk gaztelako erresumaren barnean egon ziren,aragoiko erresuman.
• Gartzea V.a ramirezek iruñeko erresuma berrezarri zuen eta nafarroako,gipuzkuako eta arabako zati handi bat gobernatu zituen.Bizkaia,gaztelaren mende geratu zen.
• Antso V.Ia jakituna izan zen haren ondorengoa.Gaztelaldeko eta aragoiko erresumekin aliantzak  eta itunak  agin zituen.Alfonso VIII.a gaztelako kampaina militar bat hasi zuen berreskuratzeko 1179 urtean bakea sinatu zuten.Bizkaia gaztelaren esku geratu zen.
• Gerrak ondorio txarrak ekarri zituzten.Alfonso VIII gaztelako konkistatu zuen,gipuzkoa osoa gaztelan sartu zen.Ia euskal lurralde guztiak gaztelako koroaren agindupean geratu ziren.